22 Bị nợ tiền công thì trước hết phân biệt ai thuê bạn: xưởng chưa có giấy phép và cai thầu vẫn tìm thanh tra lao động, chỉ làm việc riêng cho gia đình hay cá nhân mới ra tòa

Điều 2 Luật Hợp đồng lao động nói đơn vị sử dụng lao động là các tổ chức như doanh nghiệp, tổ chức kinh tế cá thể, đơn vị phi doanh nghiệp do dân lập; cá nhân riêng lẻ không tính. Giải thích tư pháp của Tòa án nhân dân tối cao về tranh chấp lao động liệt kê mấy loại tranh chấp không phải tranh chấp lao động. Một là tranh chấp giữa gia đình hoặc cá nhân với người làm dịch vụ gia đình. Hai là tranh chấp giữa thợ thủ công cá thể với người làm giúp, người học nghề. Ba là tranh chấp giữa hộ nhận khoán kinh doanh ở nông thôn với người được thuê. Mấy loại này bạn phải ra tòa kiện như tranh chấp dân sự thông thường, thời hiệu khởi kiện 3 năm. Đơn vị sử dụng lao động không có giấy phép kinh doanh không nằm trong ngoại lệ này. Điều 93 Luật Hợp đồng lao động áp dụng với đơn vị không có tư cách kinh doanh hợp pháp. Người lao động đã bỏ công làm việc thì đơn vị đó hoặc người góp vốn phải trả tiền công lao động, tiền bồi thường kinh tế và tiền bồi thường. Người góp vốn là người bỏ tiền ra mở đơn vị đó. Điều 29 của giải thích tư pháp nói trên quy định ba loại đơn vị: chưa làm giấy phép kinh doanh, giấy phép bị thu hồi, và hết thời hạn kinh doanh mà vẫn tiếp tục hoạt động. Khi người lao động có tranh chấp với các đơn vị này, phải đưa đơn vị đó hoặc người góp vốn vào vụ việc với tư cách đương sự. Điều 33 Điều lệ Thanh tra bảo đảm lao động nói về đơn vị không có giấy phép kinh doanh hoặc đã bị thu hồi giấy phép mà vẫn thuê người lao động; với đơn vị này, cơ quan hành chính bảo đảm lao động thực hiện thanh tra. Cá nhân nhận khoán kinh doanh mà thuê người lao động trái luật, gây thiệt hại cho họ, thì tổ chức giao khoán và người nhận khoán phải chịu trách nhiệm bồi thường liên đới (Điều 94 Luật Hợp đồng lao động). Chủ đầu tư hoặc tổng thầu thi công có khi giao thầu, giao lại công trình cho cá nhân hoặc đơn vị không đủ tư cách kinh doanh hợp pháp. Vì vậy, nợ lương lao động nông thôn nhập cư thì chủ đầu tư hoặc tổng thầu thi công phải trả (Điều 36 Điều lệ Bảo đảm chi trả tiền lương cho lao động nông thôn nhập cư) (cả nước TQ)