35 Bị giam giữ rồi hủy vụ, không truy tố hoặc phán vô tội, đi xin bồi thường nhà nước, tính tiền theo ngày

Điều 17 Luật Bồi thường nhà nước (TQ) liệt kê mấy tình huống mà người bị hại có quyền được bồi thường. Loại một là tạm giữ hình sự: cơ quan áp biện pháp tạm giữ với công dân trái quy định của luật tố tụng hình sự, hoặc tạm giữ đúng luật nhưng quá thời hạn luật định. Sau đó vụ án bị quyết định hủy, không truy tố, hoặc bản án tuyên vô tội và chấm dứt truy cứu trách nhiệm hình sự. Loại hai là bắt tạm giam: công dân bị bắt tạm giam rồi vụ án bị quyết định hủy, không truy tố, hoặc bản án tuyên vô tội và chấm dứt truy cứu. Loại ba là xét xử lại: vụ án được xét lại theo thủ tục giám sát xét xử và sửa thành vô tội, trong khi hình phạt của bản án cũ đã thi hành. Thủ tục giám sát xét xử là thủ tục đem bản án đã có hiệu lực ra xét lại. Điều 33: khi xâm phạm quyền tự do thân thể của công dân, tiền bồi thường mỗi ngày tính theo lương ngày bình quân của người lao động cả nước năm trước. Điều 35: gây tổn hại tinh thần thì phải xóa ảnh hưởng, khôi phục danh dự, xin lỗi người bị hại trong phạm vi mà hành vi xâm phạm đã ảnh hưởng; gây hậu quả nghiêm trọng thì phải trả khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần tương ứng. Điều 19 liệt kê sáu tình huống nhà nước không bồi thường. Một là tự mình cố ý khai gian, hoặc làm giả chứng cứ có tội khác, nên mới bị giam hay bị kết án. Hai là người không phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 17, 18 Bộ luật Hình sự mà bị giam, ví dụ chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hoặc người bệnh tâm thần gây hại vào lúc không nhận thức, không điều khiển được hành vi. Ba là người không bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật tố tụng hình sự mà bị giam. Trường hợp này gồm tình tiết rõ ràng rất nhẹ, tác hại không lớn, không coi là phạm tội; đã hết thời hiệu truy cứu; nghi phạm đã chết. Nó cũng gồm trường hợp tình tiết phạm tội nhẹ và viện kiểm sát quyết định không truy tố, mà người ta thường gọi là không truy tố tương đối (còn gọi là không truy tố tùy nghi). Người chưa thành niên hết thời gian thử thách của diện không truy tố có điều kiện rồi được không truy tố, và trường hợp đã hòa giải với bị hại nên không truy tố, cũng nằm trong số đó. Bốn là hành vi cá nhân của người làm án, không liên quan tới việc thi hành chức quyền. Năm là thiệt hại do chính mình tự gây thương tích, tự hủy hoại bản thân hoặc hành vi cố ý tương tự. Sáu là các tình huống khác do luật quy định. Điều 7 trong giải thích tư pháp năm 2015 của hai cơ quan tư pháp cao nhất về bồi thường hình sự khẳng định lại điều này. Người không phải chịu trách nhiệm hình sự và người được không truy tố tương đối mà bị giam giữ thì nhà nước không bồi thường. Nhưng nếu sau khi truy tố bị tòa tuyên sai án tù giam ngắn hạn, tù có thời hạn, tù chung thân và đã thi hành, thì đoạn thời gian tiếp tục bị giam sau khi bản án xác định vẫn phải được bồi thường. Điều 8 của giải thích đó: nếu cơ quan làm án lấy lý do "bạn tự khai gian", "bạn tự gây thương tích, tự hủy hoại" để không bồi thường, thì chính cơ quan đó phải chứng minh. Tháng 5/2026, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ra thông báo. Ngày 15/5/2026, Tổng cục Thống kê công bố lương năm bình quân năm 2025 của người lao động trong các đơn vị ngoài khu vực tư nhân ở thành thị cả nước là khoảng 12,9 vạn nhân dân tệ (129.441). Từ đó tính ra lương ngày bình quân là 495,94 nhân dân tệ. Từ 18/5/2026, các cấp viện kiểm sát khi ra quyết định bồi thường nhà nước sẽ tính tiền bồi thường xâm phạm tự do thân thể công dân là 495,94 nhân dân tệ mỗi ngày. Chuẩn trước đó là 475,52 nhân dân tệ mỗi ngày, áp dụng từ tháng 5/2025 (cả nước TQ)